Audiobook

Anthony McCarten – Czas mroku. Jak Churchill zawrócił świat znad krawędzi

Opublikował

dnia

Do niedawna relacja książka-film wyglądała następująco: pisarz pisał książkę, reżyser i scenarzysta ekranizowali lub adaptowali ją na potrzeby dużego bądź małego ekranu. Później zaczęły powstawać powieści na podstawie scenariuszy, które na ogół bywały gorsze od filmu. Obecnie zaś relacje książka-film robią się nieco bardziej złożone np. J.K. Rowling pisze od razu scenariusz do filmu, po czym wydają go w formie książki; zaś niektórzy scenarzyści wiedząc, że chcą powiedzieć coś więcej, niż są w stanie pokazać filmem, jednocześnie ze scenariuszem piszą książkę, pogłębiającą filmową fabułę. Tak zrobił Guillermo del Toro tworząc scenariusz do „Kształtu wody”, tak też zrobił Anthony McCarten, kiedy pisząc scenariusz do filmu „Czas mroku”, zorientował się, że chciałby o Winstonie Churchillu powiedzieć znacznie więcej, niż będzie w stanie pokazać na wielkim ekranie.

Film Joe Wrighta to fabuła – oparta na wydarzeniach historycznych, ale jednak fabuła. Tymczasem książka McCartena to już literatura faktu. Niby autor próbuje skupić się na tym, co jest przedstawione w filmie, czyli na zastąpieniu Neville’a Chamberlaina przez Winstona Churchilla na stanowisku premiera w czasie, kiedy należało w końcu przeciwstawić się Hitlerowi, jednak nowozelandzki scenarzysta nie ogranicza się tylko do tego. Cofa się w czasie do początków polityczno-wojskowej kariery Churchilla, opisuje jego trwające lata dążenia do objęcia fotela premiera Wielkiej Brytanii, porażki, które mu to uniemożliwiały oraz ludzi, którzy stawali na jego drodze do osiągnięcia celu. Dużą część książki zajmuje opis przygotowań przemówień. McCarten wymienia mowy, z których korzystał brytyjski polityk układając własne, ukazuje też proces kształtowania się Churchilla – mówcy. W „Czasie mroku” Winston Churchill nie jawi się jako ikona – polityk, który zawsze od razu wie, co robić, i zna jedyną i słuszną drogę. McCarten zdecydował się ukazać brytyjskiego premiera jako polityka, który pragnąc dobra swojego kraju rozważa różne opcje, w tym możliwość rozmów pokojowych z Adolfem Hitlerem. W oczach scenarzysty właśnie to wahanie, ten brak odrzucenia z góry możliwości negocjacji z wrogiem czyni brytyjskiego premiera jeszcze większym.

McCarten pokazuje także jak bardzo w swojej walce z hitlerowskimi Niemcami osamotniony był Churchill. Prawie współczułam brytyjskiemu premierowi w chwilach, gdy ten był świadkiem, jak mało Francuzi angażowali się w wojnę, jak francuscy politycy bardziej zajęci byli kochankami niż reagowaniem na agresję Hitlera, chociaż wojska niemieckie zdobywały już ich kraj. Prawie współczułam bowiem wciąż pamiętam, nie tylko z lekcji historii, ale i z samej książki, jak dzięki milczącemu przyzwoleniu także Wielkiej Brytanii, Niemcy zajęły najpierw (bezkrwawo) Czechy i Słowację, później – po krwawych walkach także Polskę. Dla Anglików „Czas mroku” z pewnością jest ponownym uświadomieniem jak wielkim politykiem był Churchill, a dla krajów mniejszych także przypomnieniem, że one na arenie światowej nie są graczami tylko pionkami, bez względu na to co próbują im wmówić „sojusznicy”.

„Czas mroku” jest dowodem na to, że literatura faktu może być równie wciągająca jak dobre powieści. Dobra literatura faktu jest wyzwaniem dla aktora – nie daje bowiem lektorowi możliwości pokazania pełni swoich zdolności aktorskich. Jednak tutaj nie chodzi o to, by doceniać kunszt interpretatora, ten bowiem ma pozostać w cieniu tekstu, który czyta. Takie książki trzeba czytać wyraźnie, nie za szybko, tak, żeby słuchacz nie miał problemu ze zrozumieniem treści i żeby nie chciał przysypiać przy bardziej opisowych fragmentach. Czyli trzeba czytać tak, jak robi to Miłogost Reczek.

5 out of 6 stars

Recenzentka: Jagoda Mazur

Anthony McCarten – Czas mroku. Jak Churchill zawrócił świat znad krawędzi
Tytuł oryginalny: Darkest Hour
Tłumaczenie: Jan Wąsiński
Wydawca: Marginesy (2018)
Czyta: Miłogost Reczek
Czas nagrania: 8:56

Polecamy także