Literatura

Don DeLillo – Anioł Esmeralda. Dziewięć opowiadań

Opublikował

dnia

aniol_esmeralda

„Anioł Esmeralda. Dziewięć opowiadań” to tom opowiadań autorstwa Dona DeLillo powstałych w latach 1979-2011. Ich twórca pozostaje jednym z najciekawszych pisarzy współczesnych, który wywarł niebagatelny wpływ na kształt literatury postmodernistycznej. Polskim czytelnikom znany był dotychczas z powieści (m.in. „Podziemi”, 1997; wyd. pol. 2001), jednak dopiero w krótkich formach prozatorskich w pełni ujawnia się to, co zadecydowało o artystycznym sukcesie pisarza: metaforyzacja sprawiającą, że fabuła opowieści wykorzystywana zostaje pretekstowo do ukazania ogólnych prawidłowości oraz kondensacja stylu nie pozwalającą na rozproszenie uwagi czytelnika zbędnymi opisami.

Oczywiście, aby docenić kunszt pisarski autora nie jest konieczne wcześniejsze zapoznanie się z jego powieściami. Nie fabuła bowiem pozostaje w tej twórczości najistotniejsza (choć i niebanalne pomysły artystyczne zasługują na uwagę), lecz to, co wynika z lektury dla odbiorcy. Jest on zresztą postawiony w szczególnej sytuacji: bardziej przypomina detektywa, żmudnie odtwarzającego zamysł pisarza, aniżeli „tradycyjnego” czytelnika. Dzieje się tak, ponieważ to, co DeLillo nazwał opowiadaniami bardziej, niż literaturę, przypomina domagające się rozwiązania intelektualne zagadki. Ci zatem, którzy oczekiwaliby prostej czytelniczej satysfakcji płynącej z obcowania z dobrą artystycznie prozą, zapewne będą rozczarowani. Problem bowiem tkwi nie w tym, że jest to twórczość literacko słaba; przeciwnie – DeLillo pisze perfekcyjnie (w przypadku polskiego wydania niemała w tym zasługa tłumacza Krzysztofa Obłuckiego, znanego choćby miłośnikom Johna Steinbecka i Johna Grishama), jednakże bogactwo kontekstów interpretacyjnych sprawia, że każdy z utworów pomieszczonych w tomie wymaga najwyższej uwagi i dokładnego namysłu nad konsekwencjami obranych przez pisarza rozwiązań.

Toteż, mimo iż tom pozostaje skromny objętościowo, jego przeczytanie zajmuje wiele czasu – tym bardziej, że konieczne są wielokrotne powroty do przeczytanych już opowieści po to, aby przez ich pryzmat zapoznać się z kolejnymi. Dopiero też z perspektywy całości można docenić nie tylko przemyślny podział tomu na partie, ale i układ poszczególnych utworów – zarówno w ich obrębie, jak i wobec całości. Tym bardziej, że tematyka tekstów pozostaje jednakowa, niezależnie od scenerii akcji: podobnie jak w powieściach, autora interesuje moment egzystencjalny, w którym człowiek staje się „bardziej ludzki”, przekraczając swoje ograniczenia. Z tego względu sceneria, w której rozgrywa się owo poszukiwanie humanitas (m.in. amerykańska metropolia, Karaiby, greckie wyspy, pola bitew wojny wszechświatowej, okołoziemska orbita) pozostaje kwestią drugorzędną.

6 out of 6 stars

Recenzent: Adam Mazurkiewicz

Don DeLillo – Anioł Esmeralda. Dziewięć opowiadań
Tytuł oryginalny: The Angel Esmeralda: Nine Stories
Tłumaczenie: Krzysztof Obłucki
Wydawca: Noir Sur Blanc (2014)
Liczba stron: 204

Polecamy także