Audiobook

Margaret Atwood – Opowieść podręcznej

Opublikował

dnia

opaudio

Czytając Pismo Święte Nowego Testamentu zauważyć można, że Jezus był po stronie kobiet. Wybaczał jawnogrzesznicom, w stronę tych, którzy chcieli jedną ukamienować, rzekł: „Kto pierwszy jest bez winy, niech rzuci w nią kamieniem”, nauki swe kierował w tej samej mierze do mężczyzn, co i do kobiet. Później jednak tak się złożyło, że stosunek kościołów chrześcijańskich do kobiet bliższy był temu, który jest prezentowany w Starym Testamencie. Nie inaczej jest w stworzonej przez Margaret Atwood Republice Gilead, państwie teokratycznym, powstałym w miejscu dawnych Stanów Zjednoczonych. Kobiety pozbawione jakichkolwiek praw mają pełnić ściśle określone role. Najlepszą z ról, najbardziej zaszczytną, jest rola Żony, pozostałe kobiety pełnią funkcje typowo służebne. Na skutek silnego zanieczyszczenia środowiska zmniejsza się przyrost naturalny. Prawo obowiązujące w Republice Gilead stanowi, że mężczyźni nie są bezpłodni, bezpłodna może być tylko kobieta, co oznacza, że brak potomstwa to wyłącznie wina kobiet. Rolę niepłodnej Żony przejmuje więc w zakresie zapewnienia potomstwa podręczna. Przebywa ona maksymalnie dwa lata w domu małżeństwa i raz w miesiącu, w dni płodne, z głową na łonie Żony odbywa rytualny stosunek z panem domu.

Narratorką powieści Margaret Atwood „Opowieść podręcznej” jest Freda, podręczna w domu Komendanta. W opowieści swej opisuje codzienne życie – nie tylko swoje, ale i pozostałych członków gospodarstwa domowego. Często jednak myśli jej uciekają w przeszłość. Tę dalszą, kiedy państwo, w którym żyła nazywało się Stany Zjednoczone i w którym mogła pracować na własne utrzymanie oraz tę mniej odległą, kiedy praktycznie z dnia na dzień kobiety zostały pozbawione wszystkich praw. Wspomina męża, córkę, a także okres spędzony w obozie reedukacyjnym. Choć sama nie zgadza się z obecną sytuacją, poddaje się jej, widzi bowiem, jakim karom podlegają te, które jawnie wyrażają swój sprzeciw.

Powieść Atwood to nie dystopia na miarę „Roku 1984” Georga Orwella, z dokładnie nakreślonym ustrojem państwa i sytuacją międzynarodową. Autorka „Opowieści podręcznej” skupia się na tym, jak państwo skrajnie teokratyczne, w tym przypadku oparte na wierności Biblii, może być opresyjne wobec kobiet. Czyniąc narratorką kobietę bierną, bardziej skupioną na tym, by przeżyć, niż by walczyć ze znienawidzonym ustrojem, nie daje czytelnikom poznać bliższych szczegółów ustroju Republiki Gilead. Nie poznajemy więc nawet w przybliżeniu struktury organizacyjnej państwa, pozycji w świecie i stosunków z zagranicą. Trochę więcej dowiadujemy się z zakończenia, jednak to wciąż za mało, by mieć choć częściowy obraz Republiki.

„Opowieść podręcznej” została napisana w 1986 roku i od razu zwróciła uwagę – została nominowana do Man Booker Prize. Na jej podstawie Volker Schlöndorff nakręcił film z Natashą Richardson w roli tytułowej. W Polsce zarówno kilkakrotnie wznawiana powieść, jak i film nie odniosły wielkiego sukcesu. Dopiero teraz, po latach, gdy tryumfy święci ubiegłoroczny serial telewizyjny, o powieści Atwood zrobiło się głośno. Najprawdopodobniej dlatego, że premierę serialu poprzedzały głośne wyznania kobiet, które wciąż mają zdecydowanie mniej do powiedzenia w różnych dziedzinach życia niż mężczyźni, o których losach, wyborach życiowych, a niejednokrotnie życiu, wciąż chcą decydować mężczyźni.

Powieść kanadyjskiej pisarki to dystopia, nie powieść grozy. Zgrozę może budzić jedynie fakt, że pomimo upływu lat od jej pierwszego wydania wciąż jest aktualna, a w niektórych państwach staje się aktualna coraz bardziej. Dlatego warto po nią sięgnąć. Przeczytać – po raz pierwszy lub kolejny, lub posłuchać, jak Magdalena Cielecka chłodnym, acz nie pozbawionym emocji głosem, czyta opowieść kobiety, którą nowy ustój ograniczył do roli inkubatora.

Recenzentka: Jagoda Mazur

Margaret Atwood – Opowieść podręcznej
Tytuł oryginalny: The Handmaid’s Tale
Tłumaczenie: Zofia Uhrynowska-Hanasz
Wydawca: Audioteka (2017)
Czyta: Magdalena Cielecka
Czas nagrania: 11:00
Jagoda Mazur

Uzależniona od książek. Kiedy tylko może, czyta. Kiedy nie może czytać – słucha audiobooków. Kiedy nie czyta ani nie słucha, pisze. O książkach i audiobookach.

Polecamy także